Bebek için Daha İyi Yiyecekler
Yazan Karen Sokal-Gutierrez
Bebeğiniz 4-6 aylık olup kaşıktan zorlanmadan kahvaltılık gevrek yemeye başladığında, çok çeşitli yiyecekleri tatmaya hazırdır. Bazı bebekler yeni yemek maceralarını istekli bir şekilde yaşamaya başlarken, diğerleri yavaş ve tereddütlü yaklaşabilir. Ancak birinci yılın sonuna gelindiğinde, bebeğiniz birçok meyve, sebze ve et türünü yemeye başlamış olacak ve yiyeceklerin farklı renk, tat ve dokularından keyif almaya başlayacaktır.

4-6 Ay: Püre Haline Getirilmiş Yiyecekler
Boğulmayı önlemek için bebeğinizin yeni yemeye başladığı katı gıdaların tümünü püre haline getirmelisiniz. Birçok beslenme uzmanı, turuncu sebzelerle (örneğin tatlı patates, kabak ve havuç) başlamayı, daha sonra diğer sebzelerle (örneğin bezelye, fasulye, pancar); püre haline getirilmiş meyvelerle (muz, elma, armut, şeftali, erik) devam edilmesini ve son olarak da yoğurt, püre haline getirilmiş tavuk eti ve kırmızı et verilmesini tavsiye ediyor.

Gıdaları yumuşayıncaya kadar pişirip ardından çatalla ezerek veya mikser ile öğüterek kendi bebek mamanızı hazırlayabilirsiniz. Bu yöntemle hem tasarruf edecek, hem de bebeğinizi hazır mamalarda bulunabilecek fazladan tuz, şeker veya koruyucu madde içermeyen taze yiyeceklerle beslemiş olacaksınız. Dikkat edin! Bebeğinize evde hazırladığınız pancar, turp, havuç, kara lahana veya ıspanağı yedirmeyin; çünkü yüksek miktarda nitrat içerdikleri için bebeklerde anemiye (düşük kansayımı) neden olabilirler. Bebeğinize kavanozlar içerisinde piyasaya sunulan bebek mamalarından veriyorsanız, başlangıç için verilebilecek türler 1. Aşama olarak gruplandırılmıştır. Bu bebek maması uygundur ve güvenliği açısından test edilmiştir. Bebeğinizin, tarım ilaçları, gübre, hormon, antibiyotik, boya, mum ve başka kimyasallardan minimum derecede etkilenmesi için onu organik gıdalarla besleyebilirsiniz.

Bebeklerin püre haline getirilmiş gıdalarla beslenme süreci genel olarak üç ay kadar sürer. Bebeğinize her seferinde bir yeni yiyecek yedirerek başlayın. Kusma, ishal veya döküntü gibi alerjik reaksiyonları takip etmek için her bir yeni yiyeceği iki-üç gün aralıklarla verin. Bebeğiniz, yeni bir yiyecek denediği ilk zamanlarda yüzünü buruşturabilir, yiyeceği tükürebilir veya öğürebilir. Endişelenmenize gerek yoktur. Bu, bebeğinizin yeni bir tat ve dokuya doğal olarak verdiği bir tepkidir. Bir sonraki öğünde yeniden deneyin. Zaman içerisinde bebeğiniz yeni yiyeceği kabul edebilir.

6-12 Ay: Topaklı Yiyecekler, Elle Yenen Yiyecekler, Kaşık ve Bardak
Bebeğinizin ağzındaki yiyeceği bir taraftan diğerine aldığını ve çiğnemeye başladığını gördüğünüzde, bir sonraki aşamaya, daha iri taneli ve topaklı yiyeceklere hazır demektir.

İyi pişirilmiş sebze, patates ve pirinç püreleri gibi pürelenmiş ve topaklı yiyeceklerle başlayın. Bebeğiniz bunları kolayca yutabiliyorsa, iyi pişirilmiş noodle, pişmiş sebze, yumuşak meyveler, iyi pişirilmiş ve çok küçük (0,5 santimetreküpten küçük) parçalara kesilmiş et gibi gıdalara geçin. Bebek maması üreticileri daha iri taneli ve karışık yiyecekleri 2. ve 3. Aşama yiyecekler veya çocuk yiyeceği olarak adlandırıyor.

Bebeğiniz yiyeceklere uzanarak parmakları veya avcuyla alıp ağzına götürmeye başladığında, elle yenen yiyecelere hazır demektir. Pişmiş noodle, sebze, et ve yumuşak meyve parçalarının yanı sıra kuru kahvaltılık gevrek, kraker, kızarmış ekmek, küçük peynir parçaları, tofu, çırpılmış ve pişirilmiş yumurta sarısı verin. (Pişmiş yumurta beyazı alerjiye neden olabilir. Bu nedenle bunları çocuğunuz bir yaşına geldiğinde denemeye başlayın.) Bu aynı zamanda, kendi yediğiniz yemeklerden yumuşak ve küçük parçalara ayrılmış halde bebeğinize vermenizin zamanı gelmiş demektir.

Genel olarak, 8. veya 9. ayda bebekler sıkı bir şekilde kavramayı öğrenirler. Bu nedenle bu aylarda bebeğinize kaşık ve bardak verebilirsiniz. Bebeğinize kaşığını yiyeceğin içerisine nasıl daldırıp ağzına götürebileceğini, bardağı nasıl ağzına götürüp eğerek içebileceğini gösterin. Kaşığı ve bardağı vurup sallamaya başlayacak, yiyecek ve içecekleri yüzüne, saçına, giysilerine ve aynı zamanda yere dökecektir. Ona bir kaşıkla yemeğini yedirirken tutabileceği bir başka kaşık verin. Birkaç aylık bol lekeli bir pratiğin ardından, ilk yaş gününe kadar kaşık ve bardakla kendi başına yemek yemeyi öğrenecektir.

Dengeli beslenme alışkanlıkları oturtmaya çalışın
Bebeğinizin tükettiği yiyecek çeşidi arttıkça, her öğünde sağlıklı bir çeşitlilik sağlamaya çalışın. İyi bir göz kararı, farklı renklerde yiyecekler sunmak olacaktır. Bu şekilde, verilen yiyeceklerdeki besleyici maddelerin yeterli çeşitlilikte olduğundan emin olabilirsiniz ve yemek bebek için daha keyifli olur. Beslenme piramidinde, her öğünde bulunması gereken temel besin grupları gösterilmektedir:
  • Ekmek türleri ve tahıllar (örneğin makarna, pirinç, tahıl ürünleri, patates): Enerji, lif, demir, B ve E vitaminleri için.
  • Meyve ve sebzeler: Lif, A ve C vitaminleri ve folik asit için.
  • Et, kümes hayvanı eti, balık eti (kuru bakliyat, tofu ve yumurta da bu grupta kabul edilebilir): Protein, demir ve B vitaminleri için.
  • Süt ve süt ürünleri (peynir, yoğurt) Protein, kalsiyum, A ve D vitaminleri için.
Doğru besin miktarı nedir?
Bebekler üç öğünün her birinde genellikle 115 gram (küçük bebek maması kavanozlarındaki mama miktarı) civarında yer. Ancak bazı bebekler daha çok, bazılarıysa daha az iştahlıdır. Küçük porsiyonlarla (her yiyecekten 1 yemek kaşığı) başlayın. Bebeğiniz hala aç gibi görünüyorsa biraz daha yedirin. Bebeğinizi yemeye zorlamanıza gerek yoktur. Yeterli çeşitlilikte, sağlıklı yiyecekler sunarsanız, bebeğiniz doğal olarak ihtiyaç duyduğu kadar yeme yetisine sahiptir. Tok olduğunu gösteren işaretlere dikkat edin: Ağzını kapatır, başını sallar, yüzünü çevirir, elleriyle yiyeceği iter ve bağırıp ağlar. Bu durumda daha fazla yedirmeye uğraşmamalısınız.

Doğru süt miktarı ne kadardır?
6. aydan 12. aya kadar bebeğiniz gittikçe daha fazla katı gıda tüketmeli, daha az süt içmelidir. Bebeğinizi emziriyorsanız, günde üç veya beş kez süt vermeniz uygundur. Bebeğinizi biberonla besliyorsanız, günde 455 - 680 gram sınırını aşmayın. Bebeğiniz bir yaşına geldiğinde, günde 455 - 680 gram süt içiyor olmalıdır. Bebekler çok fazla süt içtiklerinde sütle doyarlar ve katı yiyecekler için iştahları kalmaz. Bu durum anemi ve büyüme sorunlarına neden olabilir. Bebeğinizin katı gıda ve süt dengesini doğru bir şekilde sağlayabilmesi için, ona öğününün başında, yani en aç olduğu anda katı gıda, sonrasında da süt vermeniz iyi bir yöntem olacaktır. İlk yaşgününden önce bardak kullanmaya başlamak da yardımcı olacaktır. Ancak unutmayın, meyve suyu sütün yerini alamaz. Bebeğinize bardakta elma, sarı üzüm veya armut suyu verebilirsiniz. Ancak günde 115 gramdan fazla vermeyin; çünkü ishal, diş çürümesi ve büyüme sorunlarına yol açabilir.

Gıda Güvenliği Konusunda Diğer İpuçları
Bebekler, hastalık ve yaralanmalara karşı daha hassastır. Bu nedenle bebeğinizi beslerken aşağıda verilen önlemleri mutlaka alın:
  • Boğulmayı önlemek için: Bebeğinize verdiğiniz yiyeceğin yumuşak ve küçük parçalar halinde doğranmış olduğundan emin olun. Büyük et parçaları, bütün üzüm taneleri, büyük sandviç parçaları, çiğ havuç, patlamış mısır, kuru yemiş ve sert şeker gibi boğulmasına yol açabilecek yiyecekler vermekten kaçının. Bebeğinizin yemek yerken sabit bir şekilde oturması için mama sandalyesinin emniyet kemeri tokasını takın ve bebeği sürekli olarak gözetim altında tutun. Boğulma durumları için ilk yardım kurallarını öğrenin.
  • Yanmayı önlemek için: Bebeğinizin biberonunu veya yiyeceğini mikrodalga fırında ısıtmamak gerekir; çünkü mikrodalga fırın bazı noktaların fazla ısınmasına ve bebeğin ağzında yanıklar oluşmasına neden olabilir.
  • Besin zehirlenmesini önlemek için: Bebeğinize, 12. aydan önce bal vermeyin. Ciddi bir hastalık olan botalizme yol açabilir. Bebeğinizin bezini değiştirdikten, hayvanlara veya çiğ ete dokunduktan sonra, yiyecek veya biberon hazırlamadan önce ellerinizi güzelce yıkayın. Bir öğünün sonunda bebeğiniz biberonda süt veya kasesinde yiyecek bırakıyorsa, bu kalanları atın; çünkü içerisinde bakteri oluşmuş ve bozulmuştur.