icon-arrow-down icon icon-arrow-fill-down icon icon-arrow-next icon icon-arrow-prev icon icon-tag-close icon
Samotne Dziecko
W dzisiejszych czasach mamy tendencję do martwienia się o dzieci, które ktoś wiecznie pogania, o dzieci agresywne, o dzieci nadpobudliwe ruchowo, o dzieci nadmiernie obciążone obowiązkami - oraz o wiele innych stanów, które stanowią przeszkody w rozwoju. Dużo mniej prawdopodobne jest uwzględnienie na tej liście stanu, który według mnie równie wyraźnie wskazuje na to, że dziecko w przyszłości może sprawiać problemy - a mianowicie problem dziecka samotnego. Kilka pytań nadesłanych przez rodziców przy pośrednictwie tej strony internetowej tylko utwierdziło mnie w moim przekonaniu na ten temat.

Można zaryzykować stwierdzenie, że każdy z nas doświadczył na którymś etapie swojego życia samotności - straty ukochanego członka rodziny, przeprowadzkę do nowego miasta i rozstanie z przyjaciółmi i znajomymi, zerwanie związku. W przypadku dorosłych tego typu samotność często przeradza się w depresję. Na szczęście większość z nas opracowała techniki pozwalające na dostosowanie się do okoliczności, które wywołały lub uwydatniły nasze poczucie samotności, unikając w ten sposób prawdziwej depresji. Ale dla dzieci, szczególnie tych małych, jest to bardzo trudne.

Co mam na myśli, kiedy piszę tu o samotnym dziecku? Chodzi mi o dziecko, które nigdy nie ma partnera, kiedy trzylatki ustawiane są w pary przy przechodzeniu przez ulicę, nawet jeśli w grupie jest parzysta ilość dzieci. Czterolatka, z którym nikt nie chce się przejechać wozem strażackim. Pięciolatka, od którego dwa lub trzy dzieciaki odsuwają się, kiedy rano stoją w kółeczku. Sześciolatka, który zawsze jako ostatni zostaje wybrany do drużyny. Jedyne dziecko w klasie, które nie zostaje zaproszone na przyjęcie urodzinowe lub takie, które nie dostaje walentynek. Często jest to dziecko, które mówi: 'Nie chcę dzisiaj iść do szkoły' i które na pytanie 'Dlaczego?' odpowiada 'Ponieważ nikt mnie nie lubi'.

Niektóre dzieci, pozornie zupełnie samodzielnie, nabywają umiejętności, które pozwalają im mieć lepsze relacje z rówieśnikami. Czasem rówieśnicy ci, z uprzejmością, która pali jak kwas, mówią 'Inne dzieci nie lubią cię, bo...' i wymieniają krótką lub długą listę niedoskonałości. Większość samotnych dzieci nie jest w stanie przyjąć takiej krytyki, nawet jeśli jej celem jest chęć niesienia pomocy. Niektóre z nich po prostu wycofują się jeszcze bardziej we własny świat, podczas gdy inne zaprzeczają i przyjmują postawę obronną.

Jest wiele rzeczy, które rodzice mogą zrobić, by pomóc dziecku, które odpowiada temu opisowi:

(1) Być dostępnym dla dziecka jako towarzysz zabaw. Dopóki twoje dziecko nie rozwinie lepszych umiejętności społecznych, ważne jest byś to ty zapewniał mu towarzystwo. Nie możesz go zaprosić na przyjęcie urodzinowe kolegi z klasy, ale możesz dopilnować, by dostało walentynkę. (Jeśli dowiesz się o tym przyjęciu urodzinowym, możesz nawet zadzwonić do matki wydającego je dziecka i powiedzieć niewinnym głosem, że skoro wszystkie dzieci z klasy zostały zaproszone, to musiało dojść do nieporozumienia przy wysyłaniu zaproszenia do twojego dziecka.) Możesz też odwiedzać muzea, parki i krewnych, a potem świetnie się bawić rozmawiając o tym ze swoim dzieckiem.

(2) Pomóż swojemu dziecku nauczyć się jak podchodzić do innych dzieci czy wchodzić w skład grupy. Zastanów się przez chwilę nad tym, jak niepewnie czujesz się, gdy jesteś na przyjęciu, na którym nie znasz zbyt wielu ludzi i nie wiesz co powiedzieć. Nagle dostrzegasz kobietę, która ma na sobie takie same buty jak ty i szczęśliwa mówisz: 'Też mam takie buty.' I, voila, już konwersujesz i jesteś w grupie, która dominuje. Możesz pomóc swojemu dziecku nauczyć się robić rzeczy tego typu - mówić komplementy, dzielić się zabawką, zgłaszać się do niepopularnej roli w sztuce szkolnej itp. Problemy z wejściem do grupy zostały wymienione w kilku badaniach na temat samotnych dzieci, którymi dysponujemy jako jedna z ich najczęściej występujących cech. Pomocne może okazać się odgrywanie tego typu scenek z twoim dzieckiem.

(3) Zaaranżuj spotkanie towarzyskie z jednym lub dwojgiem dzieci - i czuwaj nad ich przebiegiem. Niektóre dzieci, które nie są w stanie wejść do grupy składającej się z 20 dzieci, dość dobrze poradzą sobie z jednym czy dwojgiem - a w trakcie ich poznawania rozwiną umiejętności społeczne. Zaproponuj zabawki i gry, które zaangażują wszystkie dzieci jako uczestników. Nie wahaj się też, jeśli ty również chcesz się przyłączyć do gry. Upewnij się tylko, że nie przyćmisz dziecka, którego umiejętności społeczne usiłujesz rozwinąć.

(4) Poproś o pomoc nauczyciela swojego dziecka. Jeśli twoje dziecko bierze udział w jakimkolwiek projekcie grupowym - kółku teatralnym, zerówce, żłobku - porozmawiaj o swoich obawach z nauczycielem. Poproś, by zwracał szczególną uwagę na to, by twoje dziecko miało zawsze partnera podczas, gdy dzieci są ustawiane w pary, oraz zasugeruj, że twoje dziecko może potrzebować pomocy przy inicjowaniu czy podtrzymywaniu kontaktów z innymi dziećmi.

Ta sytuacja nie zmieni się w ciągu jednego dnia. Co więcej, może się nasilić, jeśli dziecko narażone będzie na duże zmiany (np. przeprowadzkę z jednej dzielnicy do drugiej, zmianę szkoły czy kościoła). Twoje wysiłki, mające na celu pomóc dziecku w zawarciu i utrzymaniu jednej poważnej przyjaźni naprawdę mogą uczynić ogromną zmianę. Ale jeśli mimo twoich najszczerszych chęci, twoje dziecko nadal nie jest akceptowane przez grupę i cierpi na samotność, prawdopodobnie musisz poszukać dla niego profesjonalnej pomocy.

Dr. Bettye M. Caldwell Ph.D. Professor of Pediatrics in Child Development and Education