icon-arrow-down icon icon-arrow-fill-down icon icon-arrow-next icon icon-arrow-prev icon icon-tag-close icon
Wzbogacanie menu dziecka
Gdy dziecko ma 4. do 6. miesięcy i potrafi zjeść podane łyżeczką płatki zbożowe, jest już gotowe na wypróbowanie wielu różnych pokarmów. Niektóre dzieci chętnie eksperymentują z jedzeniem, traktując nowe smaki jak nowe przygody. Inne z kolei do nowości przekonują się wolno i opornie. Pod koniec pierwszego roku Twoje dziecko będzie jadło różne owoce i warzywa oraz różne gatunki mięsa, a bogactwo kolorów i smaków oraz zróżnicowany wygląd i konsystencja potraw będą sprawiały mu radość.

Od 4. do 6. miesiąca: Pokarmy papkowate i rozdrobnione
Pierwsze pokarmy z produktów o konsystencji stałej powinny być podawane w postaci mocno rozdrobnionej lub starte na drobno, aby dziecko nie udławiło się kawałkami jedzenia. Wielu ekspertów ds. żywienia zaleca podawanie dziecku na początku warzyw „pomarańczowych” (należą do nich np. słodkie ziemniaki, dynia i marchew), a dopiero w następnej kolejności innych warzyw (np. grochu, fasoli, buraków), mocno rozdrobnionych lub tartych owoców (np. banana, jabłka, gruszki, brzoskwini, śliwki), a wreszcie także jogurtu, rozdrobnionego kurczaka i mięsa.

Jedzenie dla dziecka możesz przygotowywać sama, gotując produkty do miękkości, a następnie przecierając je widelcem, rozdrabniając blenderem lub w mikserze. W ten sposób oszczędzasz pieniądze i masz pewność, że potrawa nie zawiera soli, cukru ani konserwantów. Zastrzeżenie: Nie przyrządzaj dziecku w domu buraków, rzepy, marchwi, kapusty ani szpinaku, ponieważ mogą one zawierać duże ilości azotanów, które mogą być przyczyną niedokrwistości (niedoboru krwinek) u niemowląt. Jeśli będziesz wybierać dla dziecka gotowe dania sprzedawane w słoiczkach, zwróć uwagę na oznaczenia: te, od których należy zacząć, oznaczone są jako „Etap 1”. Dania te są łatwe do przygotowania i certyfikowane pod względem zawartości składników i procedur produkcji, które powinny być bezpieczne dla dziecka. Możesz również wybrać żywność ekologiczną, aby zminimalizować ryzyko związane z zawartością pestycydów, nawozów, hormonów, antybiotyków, barwników, wosków i innych substancji chemicznych.

Etap rozdrabnianych i przecieranych pokarmów trwa zwykle kilka miesięcy. Zaczynaj, podając dziecku tylko jeden nowy rodzaj pokarmu. Podawaj go przez dwa do trzech dni, aby móc zaobserwować objawy możliwych reakcji alergicznych, takich jak wymioty, biegunka lub wysypka. Próbując nowego dania, dziecko może się krzywić, wypluwać jedzenie lub nawet zakrywać buzię. Nie ma w tym nic niepokojącego – to naturalna reakcja dziecka na nowy smak i konsystencję. Jeśli tak zareaguje, spróbuj ponownie przy okazji następnego posiłku – jest duża szansa, że po pewnym czasie dziecko zaakceptuje nowe danie.

Od 6. do 12. miesiąca. Pokarmy gruboziarniste, grubo rozdrobnione, przekąski
Gdy zauważysz, że Twoje dziecko zaczyna przemieszczać znajdujące się w buzi jedzenie na boki i wykonywać buzią ruchy w dół i w górę, jakby gryzło i chrupało, znaczy to, że maluszek jest już gotowy na kolejny etap: pokarmy gruboziarniste, grubo rozdrobnione i malutkie kęsy stałych pokarmów.

Zacznij od gruboziarnistych lub grubo rozdrobnionych pokarmów, np. lekko rozgotowanych warzyw, rozdrobnionych ziemniaków i ryżu. Jeśli Twoje dziecko dobrze sobie radzi z ich połykaniem, przejdź do miękkich pokarmów, takich jak ugotowane na miękko kluseczki lub makaron, gotowane warzywa, miękkie owoce oraz uduszone do miękkości mięso pokrojone w małe kosteczki (maks. 5–6 mm). Producenci gotowej żywności dla dzieci oznaczają gruboziarniste, grubo rozdrobnione i mieszane dania jako „Etap 2” lub „3” albo typu „Junior”.

Kiedy zaobserwujesz, że dziecko sięga po jedzenie palcami lub rączką i wkłada je do buzi, jest gotowe na przekąski. Oprócz małych kluseczków i makaronu, warzyw, mięsa i miękkich owoców zaproponuj dziecku suche płatki zbożowe, krakersy, tosty, małe kawałki sera, tofu oraz żółtko jajka ugotowanego na twardo (ugotowane białko jajka może powodować alergie, więc zaczekaj z podaniem go aż do ukończenia przez dziecko pierwszego roku życia). Jest to również czas, gdy możesz zacząć dawać dziecku potrawy z rodzinnego stołu, pod warunkiem, że są miękkie i pokrojone na małe kawałki.

Zwykle w wieku ok. 8–9 miesięcy dziecko zaczyna pewnie chwytać, co oznacza, że można mu już dać łyżkę i kubek. Pokaż dziecku, jak nabrać łyżką jedzenie i włożyć ją do buzi, jak podnieść kubeczek do ust i przechylić, aby się napić. Maluszek na początku będzie machać i uderzać kubkiem i łyżką, rozrzucając jedzenie i wylewając picie na twarz, włosy, ubranie i na podłogę. Aby oswoić go z łyżeczką, daj mu jedną do zabawy, podczas gdy drugą będziesz go karmić. Po kilku miesiącach praktyki (i rozrzucania jedzenia) dziecko może nauczyć się samodzielnie jeść łyżką i pić z kubeczka jeszcze przed swoimi pierwszymi urodzinami.

Zrównoważona dieta
Gdy dziecko zaczyna jeść więcej produktów i jego jedzenie jest bardziej urozmaicone, staraj się, aby każdy posiłek oferował mu zróżnicowaną dietę. Dobrą zasadą jest przygotowanie dania z różnokolorowych składników, co daje gwarancję, że jedzenie zawiera wiele różnorodnych składników odżywczych – a przy tym wygląda zabawnie i jest interesujące dla dziecka. Piramida żywienia przedstawia podstawowe grupy produktów spożywczych, które powinny być zawarte w każdym posiłku.
  • Pieczywo i produkty zbożowe (w tym: makarony, kasza, ziemniaki): dostarczają energii, są źródłem błonnika pokarmowego, żelaza oraz witamin B i E.
  • Owoce i warzywa: są źródłem błonnika pokarmowego, witamin A i C oraz kwasu foliowego.
  • Mięso, drób, ryby (oraz gotowana fasola, tofu, jaja): źródła białka, żelaza i witamin z grupy B.
  • Mleko i produkty mleczne (w tym sery i jogurt): źródła białka, wapnia oraz witamin A i D.
Jaka jest odpowiednia ilość pokarmu?
Wielkość porcji zjadanej zazwyczaj przez najmłodsze dzieci na każdy z trzech posiłków w ciągu dnia wynosi około 110 gramów. Jest to ilość pokarmu zawarta w małym słoiczku z jedzeniem dla niemowląt. Oczywiście niektóre dzieci mają większy apetyt, a niektóre mniejszy. Zacznij od małych porcji (1 łyżki stołowej każdego rodzaju jedzenia) i daj dziecku więcej, jeśli sprawia wrażenie, że wciąż jest głodne. Nie trzeba zmuszać dziecka do jedzenia. Jeśli dasz mu odpowiednio zróżnicowane jedzenie, dziecko wykaże naturalną zdolność do zjedzenia tyle, ile potrzebuje. Obserwuj symptomy najedzenia: dziecko zamyka usta, kręci głową, odwraca głowę, odpycha jedzenie rękoma i grymasi. Takie zachowanie oznacza, że należy zakończyć posiłek.

Jaka jest odpowiednia ilość mleka?
W okresie od 6. do 12. miesiąca dziecko będzie jadło coraz więcej stałych pokarmów i jego zapotrzebowanie na mleko będzie malało. Jeśli karmisz dziecko piersią, zauważysz, że zazwyczaj będzie potrzebowało karmienia 3 do 5 razy dziennie, co jest typowe. Jeśli karmisz dziecko z butelki, staraj się, aby było to nie więcej niż 700 do 950 ml mleka dziennie. Gdy dziecko skończy rok, powinno pić od 475 do 700 ml mleka dziennie. Jeśli pije za dużo mleka, najada się nim i nie ma już ochoty na stałe pokarmy. A to może z kolei prowadzić do problemów z niedokrwistością i wzrostem. Dobrym sposobem, aby pomóc dziecku znaleźć właściwą równowagę pomiędzy ilością spożywanych stałych pokarmów i mleka, jest podawanie stałych pokarmów w pierwszej kolejności – wtedy, gdy jest najbardziej głodne – a dopiero po nich podawanie mleka. Pomocne może być również rozpoczęcie nauki picia z kubeczka przed ukończeniem pierwszego roku życia. Jednak pamiętaj, aby soczek nie zastępował mleka. Możesz dawać dziecku w kubeczku sok z jabłek, gruszek lub białych winogron, lecz nie więcej niż 100–120 ml dziennie. Większa ilość może powodować biegunkę, prowadzić do próchnicy zębów i problemów ze wzrostem.

Inne wskazówki dotyczące bezpiecznego żywienia
Niemowlęta są podatne na choroby i urazy, dlatego karmiąc dziecko, pamiętaj o następujących środkach ostrożności:
  • Uważaj, aby dziecko się nie udławiło: Dopilnuj, aby jedzenie dla dziecka było miękkie i pokrojone lub rozdrobnione na małe kawałki. Nie podawaj pokarmów, którymi dziecko może się udławić: dużych kawałków mięsa, całych winogron, kiełbasek, serdelków ani parówek (jeśli już je podajesz, to pokrojone w plasterki i tylko wtedy, gdy sprawdzisz ich recepturę lub skład), surowej marchewki, popcornu, orzechów ani twardych cukierków. Gdy karmisz dziecko na wysokim krzesełku do karmienia, zapnij dokładnie pas bezpieczeństwa i nie spuszczaj maluszka z oka. Dowiedz się, jak udzielić pierwszej pomocy dziecku w wypadku zadławienia.
  • Nie dopuść do oparzenia dziecka: Podgrzewanie butelki lub pokarmu dla dziecka w kuchence mikrofalowej jest ryzykowne, ponieważ produkty nagrzewają się w niej nierównomiernie i mogą poparzyć dziecko, nawet jeśli wydaje Ci się, że nie są za gorące.
  • Zapobiegaj zatruciom pokarmowym: Nie podawaj dziecku miodu przed ukończeniem 12. miesiąca! Zawarte w nim bakterie Clostridium botulinum mogą doprowadzić do ciężkiej choroby zwanej botulizmem dziecięcym. Dokładnie umyj ręce po każdym zmienianiu pieluszki, po każdym kontakcie ze zwierzętami lub po tym, gdy dotykałaś surowego mięsa, oraz zawsze przed przygotowaniem jedzenia lub butelek. Jeśli dziecko zostawi mleko w butelce lub nie zje całej porcji jedzenia zawartej w miseczce, po karmieniu należy wyrzucić resztki. Zawierają one zarazki i nie są już świeże.
Karen Sokal-Gutierrez M.D., M.P.H. Pediatrician