icon-arrow-down icon icon-arrow-fill-down icon icon-arrow-next icon icon-arrow-prev icon icon-tag-close icon
Υγεία ανάπτυξη

Εμβολιασμοί 2005

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς

Tο πρόγραμμα των εμβολιασμών κάθε χώρας συνεχώς αναπροσαρμόζεται, με στόχο πάντα την ευρύτερη προστασία των παιδιών από τα λοιμώδη νοσήματα. Έτσι, το ημερολόγιο των εμβολιασμών που περιέχεται στο σύγχρονο Βιβλιάριο Υγείας του Παιδιού, έχει σημαντικές διαφορές από το παλαιότερο βιβλιάριο, γεγονός που μπερδεύει συχνά τους γονείς που βλέπουν να διαφέρουν για το μωρό όσα ήξεραν από το μεγαλύτερο παιδί τους. Ο/η παιδίατρος είναι εκείνος που θα προγραμματίσει τους εμβολιασμούς για κάθε μωρό, αλλά και οι γονείς θέλουν και οφείλουν να έχουν κάποιες γνώσεις για τα εμβόλια. Ιδιαίτερα οφείλουν να ενημερώνονται για τα νέα εμβόλια που αφορούν τα μεγαλύτερα παιδιά και τους εφήβους, ηλικίες που δεν έχουν με την/τον παιδίατρο τη συχνή επαφή και επίβλεψη που έχουν τα βρέφη και τα νήπια.

Εμβόλιο για Διφθερίτιδα – Τέτανο – Κοκκύτη

Το τριπλό εμβόλιο για τη διφθερίτιδα (D), τον τέτανο (Τ) και τον κοκκύτη (Ρ) DTP, γνωστό και στους γονείς των γονιών, αναφέρεται πια ως DTaP, έχει δηλαδή και ένα αγγλικό Α πριν το Ρ, ενδεικτικό του νέου βελτιωμένου α-κυτταρικού εμβολίου κατά του κοκκύτη. Το νέο εμβόλιο είναι εξίσου αποτελεσματικό και στερείται των ανεπιθύμητων ενεργειών του παλαιού εμβολίου. Διπλό εμβόλιο (DT) για βρέφη και μικρά παιδιά δεν χορηγείται πλέον, αφού οι επιφυλάξεις και φόβοι για το αντικοκκυτικό εμβόλιο ξεπεράσθηκαν έπειτα από δεκαετίες.

Πολυδύναμα εμβόλια

Το τριπλό εμβόλιο με το ακυτταρικό εμβόλιο του κοκκύτη αποτέλεσε και τη βάση για την παρασκευή των πολυδύναμων εμβολίων (πενταδύναμα-εξαδύναμα) που αποτελούν μια σημαντική εξέλιξη στον τομέα των εμβολιασμών. Χρησιμοποιούνται ευρέως πλέον, αφού συμβάλλουν στην ταυτόχρονη ανοσοποίηση έναντι πολλών λοιμωδών νοσημάτων (διφθερίτιδας, τετάνου, κοκκύτη, πολιομυελίτιδας, ηπατίτιδας Β, αιμοφίλου ινφλουέντσας τύπου Β), χωρίς να αυξάνονται οι ανεπιθύμητες ενέργειες.

Αρχικά οι γονείς και οι ερευνητές είχαν την επιφύλαξη μήπως τα πολλά αντιγόνα που περιέχουν τα πολυδύναμα εμβόλια εξασθενούσαν το ανοσιακό σύστημα των παιδιών. Οι προβληματισμοί αυτοί έγιναν αφορμή να γίνει ευρύτερα γνωστό ότι τα βρέφη και παιδιά έχουν τη δυνατότητα παραγωγής αντισωμάτων σε εξαιρετικά μεγάλο αριθμό αντιγόνων, π.χ. υπολογίζεται ότι ο εμβολιασμός με εμβόλιο που περιέχει 11 αντιγόνα κινητοποιεί μόλις το 0,1% του ανοσιακού συστήματος.

Εμβόλιο για την πολιομυελίτιδα

Εμβόλιο με αδρανοποιημένους ιούς πολιομυελίτιδας ενσωματώθηκε στα πολυδύναμα εμβόλια και αντικατέστησε (για τις πρώτες ή για όλες τις δόσεις) το εμβόλιο τύπου Sabin, που περιείχε ζωντανούς εξασθενημένους ιούς και που χορηγείτο για δεκαετίες στη χώρα μας με τη μορφή των σταγόνων. Με τη νέα μορφή του εμβολίου αποφεύγεται και η σπάνια επιπλοκή πρόκλησης νόσου από το ίδιο το εμβόλιο. Όμως το εμβόλιο με τους ζώντες ιούς (Sabin) είναι το μόνο που μπορεί να αναστείλει επιδημική έξαρση κρουσμάτων, γι’ αυτό και κάθε κράτος οφείλει να διατηρεί τα αναγκαία αποθέματα.

Εμβόλιο κατά του αιμοφίλου τύπου b (Hib)

Το συζευγμένο κατά του αιμοφίλου τύπου b (Hib) που χορηγείται στα βρέφη από το 1995 πέτυχε να εξαφανίσει βαριές λοιμώξεις από το συγκεκριμένο μικρόβιο, όπως η μηνιγγίτιδα και η επιγλωττίδα.

Εμβόλιο κατά του μηνιγγιτιδόκοκκου C

Το 2001 κυκλοφόρησε στη χώρα μας το συζευγμένο εμβόλιο για τον μηνιγγιτιδόκοκκο οροομάδας C. Το εμβόλιο αυτό έχει το πλεονέκτημα ότι δημιουργεί αντισώματα και σε μικρά βρέφη και η ανοσία διαρκεί πολλά χρόνια. Μετά την επιδημική έξαρση του 1996 και τα θανατηφόρα κρούσματα σε παιδιά και ενήλικες, ήταν φυσικό να εμβολιασθεί με αυτό το εμβόλιο το μεγαλύτερο ποσοστό του παιδικού πληθυσμού. Όλοι όμως οι παιδίατροι ενημέρωναν τους γονείς ότι η προστασία που προσφέρει είναι μόνο έναντι του συγκεκριμένου τύπου C του μηνιγγιτιδόκοκκου. Πρόσφατα παρασκευάσθηκε ένα νέο συζευγμένο εμβόλιο, που περιλαμβάνει 4 οροομάδες μηνιγγιτιδόκοκκου A, C, Y και W-235 (MCV-4) και αναμένεται να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο των μηνιγγιτιδοκοκκικών λοιμώξεων. Το πρόβλημα που παραμένει είναι η παρασκευή εμβολίου κατά του μηνιγγιτιδόκοκκου της ομάδας Β, που είναι ο συχνότερος στη χώρα μας. Όμως υπάρχουν και σε αυτόν τον τομέα αισιόδοξες προοπτικές.

Εμβόλιο κατά του πνευμονιόκοκκου

Πριν από λίγους μήνες κυκλοφόρησε το συζευγμένο-7δύναμο πνευμονιοκοκκικό εμβόλιο. Ο πνευμονιόκοκκος αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά παθογόνα μικρόβια στη βρεφική και παιδική ηλικία. Οι κύριοι λόγοι της παρασκευής του εμβολίου είναι η ανάγκη πρόληψης σοβαρών λοιμώξεων όπως η σηψαιμία και η μηνιγγίτιδα και η μείωση λοιμώξεων όπως η πνευμονία και η ωτίτιδα. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η θεραπεία των λοιμώξεων που προαναφέρθηκαν τα τελευταία χρόνια προβληματίζει λόγω της εμφάνισης αντοχής του πνευμονιόκοκκου στην πενικιλίνη.

Το εμβόλιο συστήνεται για όλα τα παιδιά ηλικίας από 2-23 μηνών και για τα παιδιά ηλικίας 24-59 μηνών με αυξημένο κίνδυνο για πνευμονιοκοκκικές λοιμώξεις (π.χ. χρόνιες παθήσεις πνευμόνων), αλλά και υγιή παιδιά των βρεφονηπιακών σταθμών. Το δοσολογικό σχήμα του εμβολίου διαμορφώνεται ανάλογα με την ηλικία (Πίνακας).


ΠΙΝΑΚΑΣ: ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΟ 7ΔΥΝΑΜΟ ΠΝΕΥΜΟΝΙΟΚΟΚΚΙΚΟ ΕΜΒΟΛΙΟ (PCV7) ΣΕ ΑΝΕΜΒΟΛΙΑΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

Ηλικία πρώτης δόσης

Βασικός εμβολιασμός

Αναμνηστική

2-6 μηνών

7-11 μηνών

12-23 μηνών

≥ 24 μηνών

3 δόσεις ανά 6-8 εβδ.

2 δόσεις ανά 6-8 εβδ.

2 δόσεις ανά 6-8 εβδ.

1 δόση

1 δόση σε ηλικία 12-15 μην.

1 δόση σε ηλικία 12-15 μην.

Τα αποτελέσματα του εμβολιασμού με το 7-δύναμο εμβόλιο (σε εξέλιξη είναι η παρασκευή και νέων εμβολίων με περισσότερους ορότυπους πνευμονιόκοκκου) στις ΗΠΑ, όπου έχει εφαρμοσθεί από το 2000, είναι εντυπωσιακά: μειώθηκαν κατά 90% οι σοβαρές λοιμώξεις της βρεφικής ηλικίας. Το εμβόλιο έχει ένα σημαντικό κόστος, όμως, όπως αποδεικνύεται στην πράξη, οι γονείς κατανοούν ότι η πρόληψη μιας σοβαρής λοίμωξης είναι πολύ πιο σημαντική από την αγορά ενός καινούργιου ρούχου ή παιχνιδιού.

Έχοντας εμβόλια για τον αιμόφιλο τύπου b, τον μηνιγγιτιδόκοκκο, τον πνευμονιόκοκκο, φαίνεται να πραγματοποιείται (σχεδόν) αυτό που χρόνια ήταν «όνειρο», πολυεμβόλιο κατά της μικροβιακής μηνιγγίτιδας!

Εμβόλιο κατά της ηπατίτιδας Β

Το εμβόλιο κατά της ηπατίτιδας Β χορηγείται σε 3 δόσεις – μεμονωμένα ή σε συνδυασμό με άλλα εμβόλια. Νεογέννητα των οποίων οι μητέρες είναι φορείς του ιού εμβολιάζονται αμέσως μετά τη γέννηση και ταυτόχρονα τούς χορηγείται υπεράνοση γ-σφαιρίνη. Επαναληπτική (4η δόση) εμβολίου δεν συνιστάται παρά μόνο σε επιλεγμένες περιπτώσεις με αυξημένο κίνδυνο. Η ανοσία με τις 3 δόσεις εμβολίου φαίνεται ότι διαρκεί για όλη τη ζωή.

Εμβόλιο για ιλαρά – ερυθρά – παρωτίτιδα

Το εμβόλιο ιλαράς – παρωτίτιδας και ερυθράς (MMR) γίνεται στην ηλικία των 15 μηνών και επαναλαμβάνεται στην ηλικία των 4-6 ετών. Μετά από προσπάθειες πολλών ετών ο εμβολιασμός των παιδιών στην Ελλάδα έχει φθάσει σε ικανοποιητικό ποσοστό κι έτσι τα τελευταία 10 χρόνια δεν έχουμε επιδημίες ερυθράς (με τα θλιβερά αποτελέσματα που είχε η νόσηση εγκύων το 1993) ούτε επιδημίες ιλαράς (με τις βαριές επιπλοκές που είδαμε το 1996).

Εμβόλιο κατά της ανεμοβλογιάς

Πριν από λίγους μήνες κυκλοφόρησε στη χώρα μας και το εμβόλιο κατά της ανεμοβλογιάς. Το εμβόλιο περιέχει ζώντες εξασθενημένους ιούς και εφαρμόζεται εδώ και πολλά χρόνια στην Ιαπωνία, Αμερική και πρόσφατα στην Ευρώπη.

Η ανεμοβλογιά σε φυσιολογικά παιδιά είναι, κατά κανόνα, καλοήθης, όμως υπάρχουν και περιπτώσεις με σοβαρές επιπλοκές (από το κεντρικό νευρικό σύστημα, το αναπνευστικό, το δέρμα). Αναμφίβολα ακόμη και η ομαλώς εξελισσόμενη στο παιδί ανεμοβλογιά αποδιοργανώνει τη σύγχρονη οικογένεια με τους εργαζόμενους γονείς. Για δε τους εφήβους και τους ενήλικες είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη αρρώστια.

Τώρα λοιπόν που καταπολεμήθηκαν τα «βαριά» λοιμώδη νοσήματα – όπως ο τέτανος, η διφθερίτιδα, ο κοκίτης, η πολιομυελίτιδα, η ιλαρά – δημιουργήθηκε ο φιλόδοξος στόχος της εξαφάνισης και των «ήπιων» νοσημάτων όπως η ανεμοβλογιά. Όμως θα πρέπει να προσέξουμε πολύ να μη βιαστούμε στην εφαρμογή του εμβολίου και να τηρηθεί ενιαία γραμμή εμβολιασμού των παιδιών. Γιατί; Διότι αν δεν εμβολιασθούν όλα τα παιδιά (αναμένεται εμβόλιο για συνχορήγηση κατά της ιλαράς, παρωτίτιδας, ερυθράς, ανεμευλογιάς – MMR-Varicella), τότε υπάρχει κίνδυνος μετάθεσης της ηλικίας νόσησης με βαρύτερες επιπλοκές. Δηλαδή δεν θα αρρωσταίνουν τα παιδιά (που περνούσαν την ανεμοβλογιά ανώδυνα) και θα αρρωσταίνουν έφηβοι και ενήλικοι (που κινδυνεύουν σοβαρά από τις επιπλοκές).

Το εμβόλιο χορηγείται σε μία δόση στα παιδιά και σε 2 δόσεις μετά την ηλικία των 13 ετών. Συζητείται όμως και το ενδεχόμενο 2ης δόσης και στην παιδική ηλικία για το άμεσο μέλλον.

Αντιγριπικό εμβόλιο>

Μετά το καλοκαίρι γίνεται πάντα επίκαιρο το θέμα του αντιγριππικού εμβολιασμού. Το νέο εμβόλιο (με εξασθενημένους ιούς) που χορηγείται με ψεκασμό στη μύτη άρχισε να εφαρμόζεται στην Αμερική σε παιδιά ηλικίας > 5 ετών. Το εμβόλιο είναι εύχρηστο και αποτελεσματικό, μάλιστα αναμένεται μελλοντικά να εφαρμοσθεί σε όλα τα παιδιά. Για το ενέσιμο που υπάρχει μέχρι σήμερα, η σύσταση παραμένει να χορηγείται σε παιδιά με αυξημένο κίνδυνο.

Εμβολιασμοί μετά την παιδική ηλικία

Τέλος, ιδιαίτερο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια συγκεντρώνουν τα εμβόλια για τους εφήβους. Τα εμβόλια περιλαμβάνουν το εμβόλιο κατά του τετάνου και της διφθερίτιδας, το ακυτταρικό του κοκίτη και το αδρανοποιημένο εμβόλιο της πολιομυελίτιδας IPV.

Το ενδιαφέρον για τον κοκίτη οφείλεται στη μεταβολή της επιδημιολογίας της νόσου τα τελευταία χρόνια. Υπολογίζεται ότι το 40% των ενηλίκων είναι ευαίσθητοι στον κοκκύτη. Οι έφηβοι και ενήλικες αποτελούν την κύρια πηγή μόλυνσης των μικρών βρεφών. Στον Καναδά και τη Γερμανία γίνεται ήδη επανεμβολιασμός των εφήβων για τον κοκίτη.