icon-arrow-down icon icon-arrow-fill-down icon icon-arrow-next icon icon-arrow-prev icon icon-tag-close icon
Διατροφή(6-12)

ΔΙΑΤΡΟΦΗ
6-12 ΜΗΝΩΝ

Το γάλα, απαραίτητο για την ανάπτυξη κάθε παιδιού, αποτελεί την αποκλειστική τροφή του μωρού από τη γέννησή του έως και τον έκτο μήνα της ζωής του. Είναι επίσης βασική τροφή για τους μήνες που ακολουθούν και προσφέρει μοναδικό όφελος στον οργανισμό τόσο κατά την παιδική, όσο και κατά την εφηβική ηλικία.
Σύμφωνα λοιπόν με τις σύγχρονες οδηγίες για την παιδική διατροφή τα μωρά μέχρι την ηλικία των έξι μηνών πρέπει να τρέφονται αποκλειστικά με γάλα. Συχνά οι γονείς ακολουθούν το πρόγραμμα αυτό: Ορισμένοι όμως προς το τέλος του πρώτου τριμήνου ρωτούν τον παιδίατρο «θα δώσω στο μωρό κάτι άλλο εκτός από γάλα;». Η ερώτηση αυτή μπορεί να σημαίνει ένα από τα παρακάτω ή όλ’ από αυτά.
• Εάν η μητέρα θηλάζει, ίσως έχει κουραστεί από τον αποκλειστικό θηλασμό, ίσως νιώθει πως της χρειάζεται πολύ λίγος ύπνος ακόμα, ενώ με μόνο το μητρικό γάλα που είναι ελαφρύ, το μωρό πεινάει πολύ συχνά.
• Εάν τρέφει το μωρό με ξένο γάλα, θεωρεί ευκολία την αντικατάσταση μερικών μπουκαλιών με πιάτα. Τα πιάτα στο σπίτι είναι πιο πολλά και πλένονται πιο εύκολα.
• Εάν το ζευγάρι περιβάλλεται από προσφιλή πρόσωπα, αρχίζουν οι πιέσεις εκ του πλαγίου. Οι «πλάγιες δυνάμεις» (γιαγιάδες, παππούδες, συγγενείς, φίλοι και γείτονες) προσπαθούν συχνά να ασκήσουν την επιρροή τους σ’ ένα νέο ζευγάρι καλοπροαίρετα θα έλεγα, μια και η παρέμβασή τους αποσκοπεί τόσο στο να κερδίζει καλό βάρος το μωρό, όσο επίσης γονείς και μωρό να κοιμούνται ήσυχοι γιατί αυτό θα είναι χορτάτο. Εξ’ άλλου θυμούνται πως έτσι τάιζαν κι εκείνοι τα δικά τους μωρά. Το δικαίωμα της παρέμβασης αυτής δύσκολα μπορεί να το αμφισβητήσει κανείς στις γιαγιάδες και τους παππούδες, μιας και στην ελληνική οικογένεια αναλαμβάνουν συχνά την ιερή αποστολή υποστήριξης της καινούργιας οικογένειας με ποικίλους τρόπους, φιλότιμα και ουσιαστικά.
Οι νέοι γονείς όμως, με την σειρά τους, οι οποίοι διαθέτουν μεγαλύτερη ευελιξία προσαρμογής στις σύγχρονες οδηγίες, με πρωταρχικό σκοπό βέβαια το όφελος του παιδιού τους, πρέπει ν’ αντιπαρέρχονται μ’ ευγένεια και αποφασιστικότητα τις παλαιότερες αντιλήψεις, όταν αυτές δεν εναρμονίζονται με τις σημερινές.

Είναι αλήθεια ότι στερεές τροφές προσφέρονταν νωρίς στο βρέφος μερικά χρόνια πριν. Σήμερα όμως οι τροφές αυτές, υπό μορφή πολτών, προστίθενται στο διαιτολόγιο του βρέφους κατά την ηλικία των έξι μηνών. Μόνο όταν ο παιδίατρος κρίνει ότι το μωρό δεν κερδίζει ικανοποιητικό βάρος προστίθεται, από την ηλικία των τεσσάρων μηνών, η κρέμα ριζάλευρου.

Πώς τροποποιείται το διαιτολόγιο του βρέφους από τον έκτο μήνα;

Ας αρχίσουμε από το γάλα.
Μέχρι τώρα το μωρό τρεφόταν με τροποποιημένο γάλα της πρώτης βρεφικής ηλικίας, δηλαδή το νούμερο 1. Αυτό αντικαθίσταται βαθμιαία μέσα σε λίγες μέρες με τροποποιημένο γάλα δεύτερης βρεφικής ηλικίας, το νούμερο 2. Εάν το μωρό τρέφεται με θηλασμό, ο οποίος επαρκεί, δεν γίνεται καμία αλλαγή στο γάλα. Το γάλα της δεύτερης βρεφικής ηλικίας σε σκόνη, όπως και της πρώτης, είναι εμπλουτισμένο με σίδηρο, βιταμίνες και ιχνοστοιχεία.
Η χορήγηση πλήρους γάλακτος αγελάδας (evapore, παστεριωμένου, βρασμένου ή σακχαρούχου) πρέπει να αποφεύγεται κατά τη διάρκεια του δευτέρου εξαμήνου ζωής. Στα μωρά της ηλικίας αυτής δεν πρέπει ακόμα να χορηγείται το ημιαποβουτυρωμένο ή αποβουτυρωμένο γάλα αγελάδας. Το νευρικό τους σύστημα χρειάζεται το λίπος για την ανάπτυξή του. Πρέπει επίσης να αποφεύγεται το γάλα προβάτου, το οποίο περιέχει πολύ λίπος, όπως και το γάλα κατσίκας, το οποίο δεν περιέχει φυλλικό οξύ. Η έλλειψη φυλλικού οξέος από τον οργανισμό μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση μεγαλοβλαστικής αναιμίας. Εάν κάποιο από τα παραπάνω γάλατα δεν είναι εύκολο να αντικατασταθεί με τροποποιημένο γάλα βρεφικής ηλικίας σε σκόνη, πρέπει να προηγηθεί συνεννόηση με τον παιδίατρο.
Πόσο γάλα; Η ημερήσια ποσότητα γάλακτος που θα πρέπει να παίρνει στην ηλικία του έτους, όταν δηλαδή παίρνει και άλλες τροφές, είναι περίπου 600 κ.ε.

Στερεές τροφές
Σιγά - σιγά και με προσοχή

Από την ηλικία των έξι μηνών, οπότε αρχίζει και η μεταβατική περίοδος στη διατροφή του βρέφους, προστίθενται οι στερεές τροφές. Όσο απλό κι αν ακούγεται αρχικά, συχνά μπορεί και να μην είναι. Το βρέφος το μόνο που ξέρει μέχρι την ηλικία αυτή είναι να πιπιλάει τη θηλή του μαστού της μητέρας του ή την τεχνητή θηλή του μπιμπερό. Το κουτάλι, ένα πρωτόγνωρο αντικείμενο γι’ αυτό, του μοιάζει σαν κάτι περίεργο. Χρειάζεται επιμονή και μεγάλη υπομονή στην αρχή, που συχνά οι νέοι γονείς δεν την έχουν (ας είναι καλά οι γιαγιάδες!). Χρειάζεται ακόμα η εξασφάλιση ήρεμου περιβάλλοντος για την ώρα του φαγητού. Εάν μπαινοβγαίνουν άτομα στο χώρο ή εάν χτυπάνε τα τηλέφωνα, η προσοχή του παιδιού αποσπάται και η διαδικασία του ταΐσματος δεν τελειώνει ομαλά. Όταν αυτή διακόπτεται, το μεν παιδί από την πλευρά του δεν απολαμβάνει το φαγητό, και άρα δεν προσαρμόζεται εύκολα, η δε μάνα από τη δική της δεν αισθάνεται ικανοποίηση από το τάισμα, γεγονός σημαντικό γι’ αυτήν. Εάν επιπλέον ο χρόνος της είναι περιορισμένος και πρέπει να φύγει για τη δουλειά της, τα πράγματα μπερδεύονται πιο πολύ.
Κάθε νέα τροφή προσφέρεται σταδιακά πολτοποιημένη, ώστε το βρέφος να μην πνίγεται – γιατί, φυσικά, δεν μπορεί να μασήσει!
Την πρώτη μέρα δίνουμε ένα-τρία κουταλάκια του γλυκού και συμπληρώνουμε το γεύμα με γάλα, γιατί δε θα χορτάσει με τη μικρή αυτή ποσότητα. Διαλέγουμε μικρό κουταλάκι από τα κουταλάκια του γλυκού. Κάθε μέρα αυξάνουμε την προσφερόμενη ποσότητα της νέας τροφής κατά δύο-τρία κουταλάκια, μέχρις ότου πάρει όση από αυτήν θέλει για να χορτάσει και να μη χρειάζεται γάλα συμπληρωματικά. Πρακτικά ένα πλήρες γεύμα για την ηλικία αυτή φτάνει τα 20-25 κουταλάκια του γλυκού. Στην αρχή μπορεί να επαρκούν και λιγότερα κουταλάκια.
Εδώ πρέπει να τονισθεί ότι δεν έχουμε την απαίτηση να πάρει το μωρό μερίδα ενηλίκου για να χορτάσει και ακόμα ότι μπορεί να μη θέλει κάθε φορά την ίδια ποσότητα.. Υπάρχουν περίοδοι μερικών ημερών που πραγματικά τα μωρά τρώνε λιγότερο, χωρίς αυτό να σημαίνει τίποτα. Μετά, όμως, επανέρχονται.
Εάν κάποια προσφερόμενη τροφή δεν φαίνεται ν’ αρέσει στο βρέφος κι αυτό κλείνει πεισματικά το στόμα του, δεν το πιέζουμε. Τη διακόπτουμε για 8-10 ημέρες και ξαναδοκιμάζουμε.
Τα διαφορετικά είδη στερεών τροφών προσφέρονται διαδοχικά. Η χρονική διαφορά εισαγωγής τους στο διαιτολόγιο του μωρού πρέπει να κυμαίνεται στις 5-8 ημέρες για να αντιληφθούμε εάν το βρέφος την ανέχεται καλά και δεν του προκαλεί αλλεργίες.

Το μενού του δεύτερου εξαμήνου

Κρέμα

Πρώτα χορηγείται η κρέμα δημητριακών και από αυτές προτιμάται ή κρέμα ρυζάλευρου. Το ρύζι είναι λιγότερο αλλεργιογόνο από τις άλλες τροφές. Αφού το μωρό συνηθίσει την κρέμα αυτή, μπορεί να προστεθεί η κρέμα βρώμης (κουάκερ), το σιτάλευρο, δηλαδή οι κρέμες φαρίν λακτέ και η μπισκοτόκρεμα μπαίνουν στο διαιτολόγιο του μωρού στον όγδοο μήνα. Προσφέρουμε στο βρέφος την κρέμα με το κουτάλι και όχι με το μπουκάλι, όπως όλες τις άλλες πολτοποιημένες τροφές. Έτσι η χορηγούμενη ποσότητα δεν αυξάνεται ανεξέλεγκτα γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλη πρόσληψη βάρους του μωρού. Η κρέμα αντικαθιστά το γεύμα του απογευματινού γάλακτος.

Χορτόσουπα

Λίγες μέρες μετά τη χορήγηση της κρέμας προστίθεται η χορτόσουπα, μίγμα δηλαδή εύπεπτων λαχανικών υπό μορφή πολτού. Αρχίζουν τα δύσκολα; Ε, όχι και τόσο! Αρκεί να έχουμε ένα μικρό blender ή και αν δεν έχουμε blender, πάλι τα βολεύουμε. Πατάμε τα λαχανικά να λιώσουν καλά μ’ ένα πιρούνι. Η χορτόσουπα είναι ίσως προτιμότερο να προστίθεται στο διαιτολόγιο του βρέφους πριν από τα φρούτα γιατί το βρέφος προσαρμόζεται ευκολότερα, εάν δεν έχει δοκιμάσει προηγουμένως τη φρουτόκρεμα. Αντικαθιστά σιγά-σιγά το μεσημεριανό γεύμα γάλακτος.

Πώς φτιάχνετε τη χορτόσουπα:

Καθαρίζετε 2 μικρές πατάτες, 1 καρότο, 1 κολοκυθάκι, 2-3 φυλλαράκια σέλινο και ίσως ντομάτα, ραδίκι, αντίδι, κι όποιο άλλο λαχανικό βρίσκεται στην εποχή του. Τα πλένετε καλά, τα κόβετε κομματάκια και τα βράζετε σε νερό που μόλις να τα σκεπάζει. Συνεχίζετε το βράσιμο μέχρι να μαλακώσουν καλά τα λαχανικά. Μην προσθέτετε καθόλου αλάτι, ούτε άλλα καρυκεύματα. Όταν κατεβάσετε το φαγητό από τη φωτιά, προσθέτετε δύο κουταλάκια λάδι και μερικές σταγόνες φρεσκοκομμένο λεμόνι. Το λάδι δεν πρέπει να ψηθεί για να παραμείνει το φαγητό «ελαφρύ» και το λεμόνι πρέπει να είναι φρεσκοκομμένο (όχι μισό λεμόνι που το φυλάξατε στο ψυγείο) γιατί μόλις έρθει ο χυμός σε επαφή με τον αέρα, η εξαιρετικά ευαίσθητη βιταμίνη C καταστρέφεται. Πολτοποιείτε τη χορτόσουπα στο μπλέντερ ή λιώνετε καλά τα λαχανικά με το πιρούνι. Δεν σουρώνετε τα λαχανικά, αλλά τα πολτοποιείτε μαζί με το νερό τους που περιέχει χρήσιμα στοιχεία. Εάν η χορτόσουπα δεν είναι πηκτή, προσθέτετε λίγο ρυζάλευρο ώστε να πήξει.
Λαχανικά όπως σπανάκι, παντζάρια, ραπάνια, γογγύλια και φρέσκα φασολάκια, προστίθενται αργότερα στη χορτόσουπα. Αγγούρια, κρεμμύδια, λάχανα, μπρόκολο, αγκινάρες, όσπρια προσφέρονται μετά τον πρώτο χρόνο της ζωής. Δεν βλάπτουν αλλά είναι δύσπεπτα, προκαλούν αέρια που μπορεί να ταλαιπωρούν το μωρό.

Φρουτόκρεμα

Μετά την προσαρμογή στη χορτόσουπα, προσθέτουμε στο διαιτολόγιο του βρέφους τη φρουτόκρεμα, αντικαθιστώντας μ’ αυτήν εν όλω ή εν μέρει το δεύτερο πρωινό γεύμα. Λέω εν μέρει, γιατί η φρουτόκρεμα όταν αποτελείται από φρέσκα φρούτα και δεν περιέχει μπισκότα κ.λπ., αποτελεί ελαφρύ γεύμα, με το οποίο το μωρό μπορεί να μην χορτάσει ακόμα και με την πλήρη ποσότητα, ή να χορτάσει για μικρό χρονικό διάστημα. Φυσικά προτιμάμε τα φρέσκα φρούτα που ειδικά στη χώρα μας υπάρχουν σε αφθονία και σε νοστιμότατες ποικιλίες. Αρχικά προσφέρουμε στο μωρό μήλο, αχλάδι και ώριμη μπανάνα, διαδοχικά το ένα μετά το άλλο και σε βαθμιαία αυξανόμενες ποσότητες. Ακολούθως τα προσφέρουμε σε συνδυασμούς τέτοιους που να ευχαριστούν το μωρό. Μετά τον έβδομο μήνα χορηγούμε τον χυμό πορτοκαλιού. Η ποσότητα που χρειάζεται το παιδί για να καλύψει τις ανάγκες σε βιταμίνη C είναι ελάχιστη. Προσθέτουμε συνήθως τον χυμό μισού πορτοκαλιού στη φρουτόκρεμα ή τον δίνουμε ως «αναψυκτικό». Οι χυμοί φρούτων δεν αντικαθιστούν το γάλα. Δεν υπάρχει λόγος να παίρνει το βρέφος ποσότητα πάνω από 100 κυβικά εκατοστά, μισό ποτήρι δηλαδή, την ημέρα. Τα υπόλοιπα ξινά φρούτα (όπως κεράσια, ροδάκινα, βερίκοκα) εισάγονται στο διαιτολόγιο στον όγδοο μήνα. Τα φρούτα που περιέχουν σποράκια (όπως φράουλες, ακτινίδια, σύκα) καλό είναι να προσφέρονται αργότερα.

Κρεατόσουπα

Πολτοποιημένο στήθος κοτόπουλου χωρίς το δέρμα σε ποσότητα 50 γρ. αρχικά και αργότερα 100 γρ. χορηγείται στο μωρό κατά τον έβδομο μήνα. Αυτό βράζει μαζί με τα λαχανικά της χορτόσουπας. Στον όγδοο μήνα προσθέτουμε στη διατροφή του και κρέας μοσχάρι από μαλακό μέρος, όπως είναι το «ποντίκι» στην ίδια ποσότητα με το κοτόπουλο. Επίσης στην ηλικία αυτή μπορεί πια να τρώει κρέας χοιρινό, αρνάκι, κατσικάκι ή κουνέλι.

Ψαρόσουπα

Το ψάρι εισάγεται στο διαιτολόγιο του βρέφους μετά την ηλικία των 11 μηνών. Αυτό πρέπει να είναι άπαχο, όπως μπακαλιαράκι, λιθρινάκι, γλώσσα, σαργός κ.λπ. Προσφέρεται ως ψαρόσουπα βρασμένο με λαχανικά. Πιστεύω πως καταλαβαίνετε ότι προσέχουμε πολύ για κόκαλα!

Αυγό

Το αυγό προσφέρεται γύρω στον χρόνο, τουλάχιστον με τις απόψεις που ισχύουν σήμερα. Προσφέρεται βραστό. Πρέπει να βράσει από 6-8 λεπτά για να σκοτωθούν τα μικρόβια (σαλμονέλες) που μπορεί να περιέχει. Βέβαια γίνεται σφιχτό με το βράσιμο. Λιώνουμε τον κρόκο με το πιρούνι και τον δίνουμε στο μωρό με βαθμιαία αυξανόμενη ποσότητα κάθε φορά μέχρι να πάρει όλο τον κρόκο. Δεκαπέντε είκοσι μέρες μετά χορηγούμε και το ασπράδι, επίσης πολτοποιημένο και επίσης βαθμιαία. Μπορεί να τρώει το μωρό 3-4 αυγά την εβδομάδα στο γεύμα, λίγο πριν τη φρουτόκρεμα, με την οποία και συμπληρώνεται.

Δείπνο;

Γύρω στον χρόνο και εάν το παιδί δείχνει να πεινάει, μπορεί να προσφέρουμε και βραδινό γεύμα, αυτό μπορεί να αποτελείται από το μεσημεριανό φαγητό σε μικρότερη ποσότητα. Το φαγητό παρασκευάζεται για μία ή το πολύ για δύο ημέρες και φυλάσσεται γρήγορα στο ψυγείο. Δεν συνιστάται να ετοιμάζουμε φαγητό για πολλές μέρες, φυλάσσοντάς το κατά μερίδες στην κατάψυξη.

Πόσα γεύματα;

Το βρέφος, κατά το δεύτερο εξάμηνο της ζωής του, συνήθως κάνει πέντε γεύματα ημερησίως: πρωί-πρωί το γάλα του, κατά τις δέκα-έντεκα η ώρα τη φρουτόκρεμα, που αργότερα μπορεί να συνοδεύεται και από το αυγό, το μεσημέρι το φαγητό, το απόγευμα την κρέμα του και το βράδυ το γαλατάκι του, το οποίο σε μερικά παιδιά μπορεί να αντικατασταθεί και με βραδινό φαγητό. Μεγαλώνοντας, μπορεί να χρειασθεί να πάρει και λίγο γάλα ακόμα αν δεν κοιμηθεί νωρίς. Οι ώρες του γεύματος καθορίζονται από το ίδιο το παιδί και από τα ωράρια της οικογένειας. Αν έτσι ή αλλιώς ξυπνάτε στις 7 το πρωί, σας βολεύει να πάρει τότε το πρώτο του γεύμα, οπότε δίνετε τη φρουτόκρεμα στις 10. Αν ξυπνάτε εσείς και το μωρό στις 9, θα δώσετε τότε το πρώτο γάλα και βέβαια θα περιμένετε μέχρι τις 11 ή και αργότερα για να πεινάσει και να φάει τη φρουτόκρεμα.

Γενικές οδηγίες

ΝΑΙ στο νερό

Έπειτα από κάθε γεύμα στερεάς τροφής για να ξεδιψάσει το μωρό, μπορούμε να προσφέρουμε λίγο νερό. Πολλοί γονείς συνηθίζουν να προσφέρουν γάλα. Το γάλα δεν ξεδιψάει.

ΟΧΙ στο αλάτι – ΟΧΙ στη Ζάχαρη – ΟΧΙ στο Μέλι

Αλάτι ή ζάχαρη δεν προσθέτουμε στο φαγητό του βρέφους μέχρι την ηλικία του ενός έτους. Το μωρό καλό είναι να μη συνηθίσει τη γλυκιά ή την αλμυρή γεύση στο φαγητό του. Δεν προσθέτουμε επίσης μέλι σ’ αυτά. Το μέλι στο μωρό κάτω του έτους ενδέχεται να προξενήσει τοξικά φαινόμενα. Εξάλλου χαλάει εξίσου τα δόντια όπως και η ζάχαρη.

ΟΧΙ στο τσάι

Αποφεύγουμε ως αφέψημα το μαύρο τσάι-ευρωπαϊκό, έστω και αν νομίζουμε ότι έχει διάρροια. Τη διάρροια δεν την αντιμετωπίζουμε με το μαύρο τσάι. Το τσάι αυτό μπορεί να φέρνει έντονη διέγερση στο μωρό που καμιά φορά προβληματίζει σοβαρά.

ΝΑΙ στο κύπελλο

Γύρω στην ηλικία των οκτώ μηνών το βρέφος μπορεί να πίνει νερό από το κύπελλο. Καλό είναι να του δίνουμε τα υγρά με το κύπελλο ή το ειδικό ποτηράκι με επιστόμιο.

ΟΧΙ στην αποκλειστικά πολτοποιημένη τροφή μετά τους 10 μήνες

Γύρω στην ηλικία των δέκα μηνών μπορεί ν’ αρχίσει να μασά. Καλό είναι να δοκιμάσουμε να του δώσουμε ψιλοκομμένα κομματάκια τροφής, π.χ. κιμά με πουρέ, πατάτα φούρνου κομμένη με το πιρούνι. Εάν για δική μας ευκολία συνεχίζουμε τα πολτοποιημένα, η διαδικασία της μάσησης δεν εμπεδώνεται εύκολα. Πολύ καλή εκπαίδευση για τη μάσηση είναι η κόρα ψωμιού (απλού χωρίς σουσάμι) που μπορεί να κρατά το ώριμο βρέφος με τα χεράκια του, καθισμένο σταθερά, μπροστά σας, και να τη γλείφει και να δοκιμάζει τα δοντάκια του.

ΠΡΟΣΟΧΗ μη στραβοκαταπιεί

Θα είναι παράλειψη να κλείσω το κεφάλαιο της διατροφής στην ηλικία του δεύτερου εξαμήνου της ζωής χωρίς ν’ αναφερθώ στον κίνδυνο του πνιγμού από εισρόφηση κατά τη διάρκεια του φαγητού. Για την αποφυγή του κινδύνου αυτού θα πρέπει τα μωρά και γενικά τα μικρά παιδιά:
• Να τρώνε καθιστά και όχι ξαπλωμένα (όπως συχνά δίνουν το γάλα οι γονείς σ’ αυτά πριν κοιμηθούν).
• Να παίρνουν μικρές ποσότητες τροφής κάθε φορά.
• Οι τροφές που προσφέρουμε στα χεράκια τους να λιώνουν εύκολα: π.χ. ανάλατα κρακεράκια, μαλακά φρούτα κ.λπ.
• Να μην προσφέρονται ολόκληρες ρόγες από σταφύλι, κεράσια, κομμάτια μήλο, ξηροί καρποί ή άλλες τροφές που αποτελούνται από μικρά, σκληρά κομμάτια.