icon-arrow-down icon icon-arrow-fill-down icon icon-arrow-next icon icon-arrow-prev icon icon-tag-close icon
Ανάπτυξη

Ημερολόγιο Κινητικής Ανάπτυξης
νεογέννητων παιδιών μέχρι τον 18 μήνα

Βοηθήστε το παιδί σας για να είναι υγιές, τώρα και στο μέλλον
Σίγουρα θα έχετε προβληματισθεί από την έναρξη της εγκυμοσύνης, αναφορικά με το τι θα μπορείτε να κάνετε ώστε να μεγαλώσει το παιδί σας σωστά. Σας πληροφορούμε λοιπόν για τα σημαντικότερα στάδια της κινητικής κυρίως ανάπτυξής του, μαζί με χρήσιμες συμβουλές. Τα στοιχεία αυτά μην τα υιοθετήσετε με ακρίβεια εβδομάδας. Κάθε παιδί μεγαλώνει διαφορετικά. Αποκλίσεις μέχρι ενός μηνός είναι εντελώς φυσιολογικές. Ανησυχούμε μόνον όταν «μένει πίσω» δύο ή περισσότερους μήνες, ή παρατηρούνται πολλά «χτυπητά» φαινόμενα μαζί. Τότε επείγει να πάτε στην/στον παιδίατρο.
Συμβαίνει συχνά να μην είναι εύκολο για τη μητέρα ή τον πατέρα να διαπιστώσουν τις παρεκκλίσεις, ίσως επειδή το παιδί δίνει την εντύπωση ότι είναι υγιές. Και εδώ λοιπόν, η τήρηση ενός ημερολόγιου δεν μπορεί να αντικαταστήσει την εκτίμηση του παιδιάτρου. Η καλύτερη εγγύηση είναι οι προληπτικές ιατρικές εξετάσεις.
Με τις προληπτικές εξετάσεις δεν πρόκειται να γίνει πιστοποίηση σοβαρών νοσημάτων, αλλά έγκαιρη διάγνωση πιθανών σωματικών και πνευματικών παρεκκλίσεων ή πιθανής διαταραχής της κοινωνικής προσαρμογής του. Έγκαιρα σημαίνει να έχουμε την καλύτερη ευκαιρία για βελτίωση και θεραπεία. Η φροντίδα που παρέχει ο αφοσιωμένος γονιός είναι συνυφασμένη με την προνοητικότητα.
Τι προσέχουμε λοιπόν;
Μετά τη γέννηση:

Αν βρίσκεται σε ύπτια θέση, κινεί, κρατώντας τεντωμένο τον λαιμό του, τα χέρια και τα πόδια του συμμετρικά. Όταν είναι γυρισμένο μπρούμυτα, γυρίζει μόνο του το κεφάλι του προς τα πλάγια.
Όταν το σηκώνετε όρθιο (κρατώντας το, φυσικά, με πολλή προσοχή!), το βρέφος κινεί τα πόδια του, σαν να ήθελε να περπατήσει.
Οι παλάμες του είναι κλειστές σε σχήμα γροθιάς. Τα χέρια του και τα πόδια του είναι αναδιπλωμένα. Όταν έρθουν σε επαφή με ένα αντικείμενο, κινούνται ψηλαφητά να το πιάσουν.
Τι πρέπει να κάνετε:
Μιλήστε με τον παιδίατρο την 4η ή την 7η μέρα μετά τη γέννηση του παιδιού και μιλήστε μαζί του για την ανάπτυξη του παιδιού σας.

Μέχρι τέλους του 1ου μήνα
Τώρα αρχίζει να υψώνει για λίγο το κεφάλι του, όταν βρίσκεται μπρούμυτα. Αν το κρατάτε στα χέρια σας, μπορεί μια στιγμή να κρατήσει όρθιο το κεφάλι του. Αν κρατήσει το μωρό σας ένα χέρι, το φέρνει σιγά προς το στόμα του. Το ίδιο κάνει συχνά όμως και με το ίδιο του το χέρι.
Τι πρέπει να κάνετε;
Ασχοληθείτε όσο γίνεται συχνότερα με το μωρό σας. Παίξτε μαζί του. Πάρτε το συχνότερα στα χέρια σας, κυρίως όταν φωνάζει, και χαϊδέψτε το: Έχει μεγάλη σημασία για την υγιή ανάπτυξή του, να αισθάνεται ότι περιβάλλεται με αφοσίωση.

Μέχρι τέλους του 2ου μήνα
Όταν το τοποθετείτε να καθίσει, η πλάτη του στηρίζεται τώρα πιο σταθερά, και δεν λυγίζει όπως πρώτα. Στη στάση αυτή, το κεφάλι του μπορεί να στηριχθεί όρθιο μέχρι πέντε δευτερόλεπτα, αλλά με πολλή διστακτικότητα. Όταν είναι μπρούμυτα, σηκώνει το κεφάλι του κατά 45 μοίρες, και μπορεί ναι το κρατήσει ψηλά για περίπου δέκα δευτερόλεπτα.
Στη στάση αυτή, τώρα το βρέφος δεν διπλώνει τα γόνατα μαζεύοντάς τα προς την κοιλιά του, αλλά τεντώνει τα πόδια του ανοίγοντάς τα προς τα έξω.
Σε ύπτια θέση, το παιδί κλωτσά δυνατά με τα πόδια του.

Μέχρι τέλους του 3ου μήνα
Όταν το βάζετε μπρούμυτα, μπορεί να στηρίζετε στους αγκώνες του και να ανυψώνει ελαφρά το σαγόνι και τους ώμους. Από την ίδια πάλι θέση, μπορεί να κρατά όρθιο το κεφάλι του για ένα λεπτό. Όταν κάθεται στα χέρια σας, μπορεί να κρατάει το κεφάλι του όρθιο χωρίς βοήθεια περίπου μισό λεπτό. Όταν είναι ξαπλωμένο στο πλευρό, γυρίζει τώρα μόνο του ανάσκελα.
Τι πρέπει να κάνετε:
Αν η γροθιά του βρέφους σας παραμένει ακόμη σχεδόν πάντοτε κλειστή, ίσως έχουμε κάποια ένδειξη ανωμαλίας του τμήματος εκείνου του εγκεφάλου που ελέγχει την κίνηση.
Μιλήστε με τον παιδίατρό σας για το θέμα αυτό. Τώρα μπορείτε να πάτε με το μωρό σας να κολυμπήσετε. Δεν εννοούμε εδώ βέβαια το πραγματικό κολύμπι, αλλά τις κινήσεις του. Κολύμπι δεν μπορεί να μάθει το μωρό σας ακόμη. Οι πρώτες γυμναστικές ασκήσεις είναι μια πρώτης τάξεως προπαρασκευή. Αλλά προσοχή! Μόνο σύμφωνα με τις οδηγίες που φαίνονται στον 5ο μήνα.

Μέχρι τέλους του 4ου μήνα
Όταν βρίσκεται σε ύπτια θέση, κλωτσά με σβελτάδα και κινείται ελεύθερα. Όταν είναι μπρούμυτα, στηρίζεται τώρα με ασφάλεια στους αγκώνες του. Όταν το κρατάτε μετέωρο, σηκώνει το κεφάλι με δύναμη και μπορεί και σηκώνει τα πόδια του.
Όταν το βάζετε να καθίσει, υψώνει το κεφάλι του, το κρατά όρθιο και το γυρίζει προς τις δύο πλευρές. Μπορεί τώρα να παρακολουθεί με τα μάτια του ένα αντικείμενο και προσπαθεί να το πιάσει. Όταν έχει ένα παιχνίδι στο χέρι του, το κρατά σταθερά και το περιστρέφει προς όλες τις πλευρές.

Μέχρι τέλους του 5ου μήνα
Προσπαθώντας να βάλετε το παιδί σας να καθίσει, φροντίζει και μόνο του τώρα να βολευτεί, και εξισορροπεί το κορμί του μόνο του. Γυρίστε συχνά το παιδί σας στη θέση μπρούμυτα. Όταν είναι μπρούμυτα, αρχίζει να στηρίζεται στις ανοιχτές παλάμες του. Μπορεί επίσης όταν είναι μπρούμυτα να «κολυμπά», δηλαδή να αιωρείται.
Τι πρέπει να κάνετε:
Κάνετε με το μωρό σας γυμναστική. Οι γυμναστικές κινήσεις επιβοηθούν την καλή κυκλοφορία του αίματος, δυναμώνουν τους μυς, ενισχύουν τον μεταβολισμό των τροφών στον οργανισμό και κάνουν το παιδί σας ανθεκτικότερο. Σας παρακαλούμε να προσέξετε όμως προσεκτικά τις οδηγίες, και μην λησμονείτε: Το μωρό σας πρέπει να συμμετέχει με ευχαρίστηση στις ασκήσεις. Λαθεμένες κινήσεις ή υπερβολική ένταση βλάπτουν πιο πολύ απ’ ό,τι ωφελούν.

Μέχρι τέλους του 6ου μήνα
Όταν είναι μπρούμυτα, στηρίζεται στα τεντωμένα χέρια του. Αν τραβάτε το στρώμα όπου βρίσκεται ξαπλωμένο, αντιστέκεται σθεναρά για να κρατήσει την ισορροπία του. Όταν βρίσκεται σε ύπτια θέση, γυρίζει από το ένα πλευρό στο άλλο. Για τον λόγο αυτό, δεν πρέπει να αφήνετε το παιδί σας μόνο του πάνω στο τραπέζι, στην αλλαξιέρα ή πάνω στον καναπέ. Αν το βάζετε να καθίσει, ορθώνει αμέσως το κεφάλι του και υψώνει συγχρόνως τα πόδια του από το στρώμα. Όταν καθίσει, στηρίζεται με τους αγκώνες του και κρατά σταθερά όρθιο το κεφάλι του.
Αν το σηκώσετε οριζοντιωμένο, με την κοιλιά προς τα κάτω, τεντώνει τα πόδια και τους ώμους του, και κρατά υψωμένο το κεφάλι του.
Το παιδί σας αρχίζει να εφαρμόζει τον συνδυασμό χέρι-πόδι, δηλαδή προσπαθεί να φέρει στο στόμα του το δάχτυλο του ποδιού του, και να παίξει μαζί του. Αν πέσει ένα παιχνίδι του από το τραπέζι, το παρακολουθεί με ενδιαφέρον. Αν μάλιστα βρίσκεται κοντά του, θα γείρει να το πιάσει, και να το πιάνει πότε με το ένα, πότε με το άλλο χέρι του.
Τι πρέπει να κάνετε:
Ενδείξεις για ελαττωματική εξέλιξη του παιδιού σας αποτελούν τώρα για τον παιδίατρό σας, μεταξύ των άλλων, η «στάση βατράχου», το άκαμπτο δηλαδή άνοιγμα σκελών, η αδυναμία ελέγχου των κινήσεων της κεφαλής, ή η αδυναμία σύλληψης ενός αντικειμένου με όλη του την παλάμη.
Θα σας ρωτήσει επίσης ο γιατρός σας αν το μωρό σας παρατηρεί με προσοχή, αν εκδηλώνει ενδιαφέρον για το παιχνίδι που του προσφέρετε.
Αν έχετε παρατηρήσει τις πιο πάνω διαταραχές, ζητήστε από τον παιδίατρό σας να σας παραπέμψει σε κάποιον ειδικό που ασχολείται με προβλήματα ανάπτυξης.

Μέχρι τέλους του 7ου μήνα
Μπορεί τώρα να γυρίζει μόνο του μπρούμυτα από την ύπτια θέση. Από τη στάση αυτή τώρα μπορεί να πιάνει με το ένα χέρι του ένα παιχνίδι και να στηρίζεται με το άλλο. Μπορεί επίσης να κάθεται μόνο του, χωρίς τη βοήθειά σας. Αν τοποθετήσετε το μωρό σας σε σκληρό στρώμα, αρχίζει να ανασηκώνεται «χοροπηδώντας»: Λυγίζει τα γόνατα μαζεύοντας τα πόδια του μέχρι τους μηρούς, και τα τινάζει στη συνέχεια σαν ελατήρια. Το μωρό σας παίζει ευχαρίστως με τα πόδια του, και τα βάζει ακόμα και στο στόμα του. Τώρα επιθυμεί να πιάσει αντικείμενα που βρίσκονται μακριά του.
Τι πρέπει να κάνετε:
Το παιδί θέλει να αισθάνεται πάντοτε κοντά σας, να σας βλέπει. Πάρτε το λοιπόν μαζί σας, στο μέρος όπου ασχολείστε. Τουλάχιστον, όταν είναι ξυπνητό. Και μην το αφήνετε ποτέ μόνο του στο σπίτι. Ακόμη και όταν κοιμάται.

Μέχρι τέλους του 8ου μήνα
Αν βρίσκεται σε ύπτια θέση, γυρίζει χωρίς ξένη βοήθεια μπρούμυτα. Από τη θέση αυτή πάλι στηρίζεται στα τεντωμένα χέρια του με τις παλάμες. Από τη στάση αυτή μπορεί ακόμα να υψώσει ελαφρά τα πισινά του. Οι γιατροί ονομάζουν τη στάση αυτή «στάση των τετράποδων».
Όταν είναι μπρούμυτα, το μωρό σας αρχίζει να κινεί τα χέρια του και τα γόνατά του όπως η φώκια, κι αυτό είναι ένα σκαλοπάτι πριν αρχίσει να έρπει. Κι όταν βρεθεί κοντά σε ένα έπιπλο, μπορεί να σηκωθεί ως τα γόνατά του. Όταν εξάλλου κάθεται, κρατά τους ώμους του όρθιους, και στηρίζεται με ασφάλεια στις άκρες. Κι όταν παίζει, παίρνει σε κάθε του χέρι ένα παιχνίδι και ασχολείται με αυτά.

Μέχρι τέλους του 9ου μήνα
Μπορεί τώρα να κάθεται περισσότερο από ένα λεπτό και γέρνει εμπρός, χωρίς να χάνει την ισορροπία του. Αρχίζει να σέρνεται. Οι γιατροί ονομάζουν το σύρσιμο αυτό «κίνηση φώκιας», επειδή δεν συμμετέχουν ακόμα στην κίνηση αυτή τα πόδια του.
Τα αντικείμενα τα πιάνει τώρα με το μεγάλο δάχτυλο και τον δείχτη, κάνοντας έτσι την λεγόμενη «λαβή ψαλίδος». Όταν στηρίζεται κάπου με τα χέρια του, μπορεί να σταθεί για περίπου μισό λεπτό όρθιο, πατώντας σ’ όλο το μήκος του πέλματος των ποδιών του.
Αν αφήνετε το μωρό σας να πίνει από το ποτήρι, θα σας βοηθάει να το κρατάτε εμπρός του την ώρα που πίνει.
Το παιχνίδι του γίνεται ποικιλότροπο. Αφήνει επίτηδες αντικείμενα να πέφτουν, ή παίρνει ένα παιχνίδι που έχετε βάλει μπροστά του σε ένα κιβώτιο.
Τι πρέπει να κάνετε:
Παίζετε όσο γίνεται συχνότερα με το παιδί σας, και συμμορφωθείτε με τις δυνατότητές του, το τι μπορεί να κάνει αυτό. Του αρέσει π.χ. να ρίχνει κάτω ορισμένα αντικείμενα, και χαίρεται αν εσείς τα σηκώνετε πάλι. Το παιχνίδι αυτό το διασκεδάζει χωρίς ποτέ να βαρεθεί.

Μέχρι τέλους του 10ου μήνα
Τώρα μπορεί να «αιωρείται» με τα τέσσερα, χωρίς να πέφτει. Μπορεί επίσης από τη θέση «μπρούμυτα» να καθίσει μόνο του. Από την ύπτια θέση όμως το κατορθώνει μόνον όταν κρατιέται από έπιπλα ή από τα κάγκελα του κρεβατιού του.
Όταν το κρατάτε από το χέρι ή όταν κρατιέται από έπιπλα, μπορεί για σύντομο χρόνο να στέκεται όρθιο. Με τη βοήθεια αυτή, κατορθώνει επίσης να σηκώνεται από το μέρος όπου κάθεται. Αργά καταφέρνει να σέρνεται. Τα καταφέρνει πάντως με τη θέση μπρούμυτα να μετακινείται προς τα εμπρός. Το παιδί εφαρμόζει τώρα τη «λαβή τσιμπίδας».
Τι πρέπει να κάνετε:
Μην εμποδίζετε την ορμή του παιδιού σας για εξερευνήσεις που ολοένα αυξάνεται, περιορίζοντάς το μέσα στο παιδικό πάρκο. Αυτό είναι σίγουρα ένα καλό βοήθημα, αλλά δεν πρέπει να το θεωρείτε μόνιμη λύση.

>Μέχρι τέλους του 11ου μήνα>
Σέρνεται τώρα με μεγάλη σιγουριά σε όλο το σπίτι, και σηκώνεται μόνο του, στηριζόμενο σε έπιπλα. Κρατώντας το από το χέρι, μπορεί να κάνει τα πρώτα αβέβαια βήματα. Όταν εξάλλου στέκεται όρθιο και στηρίζεται καλά, μπορεί να σηκώνει το ένα πόδι χωρίς να πέφτει.
Τι πρέπει να κάνετε:
Οι κίνδυνοι δυστυχήματος αυξάνονται. Προνοήστε για κάθε τι που θα μπορούσε το παιδί σας να τραβήξει κάτω και να πληγωθεί με αυτό.

>Μέχρι τέλους του 12ου μήνα>
Μέχρι να κλείσει τα πρώτα του γενέθλια θα μπορεί να βαδίζει στηριζόμενο στο χέρι σας, ίσως μάλιστα να μπορεί να κάνει και τα πρώτα του βήματα μόνο του.
Μπορεί να βαδίζει κινούμενο πλάγια, παράλληλα με τα έπιπλα, όπου στηρίζεται με το ένα του χέρι, ενώ με το άλλο σηκώνει ένα αντικείμενο. Κάθεται χωρίς δυσκολία και περπατά κάνοντας μία πλάγια κίνηση με τα τέσσερα.
Τι πρέπει να κάνετε:
Αν το παιδί σας δεν έχει αποδειχθεί ακόμη καμιά μεγαλοφυΐα στο περπάτημα, και αν ο παιδίατρός σας σάς καθησυχάζει λέγοντάς σας ότι όλα είναι εντάξει, τότε αφήστε τα πράγματα να έρθουν μόνα τους. Με γυμναστικές ασκήσεις και κολύμπι, και με διασκέδαση πλαισιωμένη με αγάπη, όπως είναι το παιχνίδι, θα μπορέσετε να ενισχύσετε με βεβαιότητα την εξέλιξη του παιδιού σας.
Πάντως, έχει μεγάλη σημασία να μην ασκήσετε πάνω του καμία πίεση ή βία γιατί αυτό μπορεί να επιφέρει τα αντίθετα αποτελέσματα.

13ος-15ος μήνας
Σηκώνεται τώρα όρθιο και μπορεί χωρίς βοήθεια να περπατά. Πάντως δεν μπορεί ακόμα να βαδίζει παράλληλα με τις γωνίες, και μπορεί ξαφνικά να σταματήσει το περπάτημα.
Παίζοντας αρχίζει να ανακατεύει κύβους ή να κυλά μία μπάλα.

15ος-18ος μήνας
Οι σκάλες δεν είναι πια εμπόδιο για το παιδί σας. Αν στηρίζεται, μπορεί άνετα να τις ανεβαίνει και να τις κατεβαίνει.
Κατά το περπάτημα, μπορεί να φέρνει μαζί του ένα αντικείμενο ή να τραβά πίσω του ένα παιχνίδι.
Ανακαλύπτει τη χαρά του σκαρφαλώματος. Το παιδί σας παίζει τώρα περισσότερη ώρα. Προσπαθεί να τοποθετήσει δύο ή τρεις ξύλινους κύβους τον ένα πάνω στον άλλο, κάνοντας έτσι έναν πύργο. Αλλά και από το ποτήρι του πίνει μόνο του χωρίς βοήθεια, όπως τα καταφέρνει ήδη μόνο του με το φαγητό.