icon-arrow-down icon icon-arrow-fill-down icon icon-arrow-next icon icon-arrow-prev icon icon-tag-close icon
Στρες και Εγκυμοσύνη
Έχετε στρες; Είναι δύσκολο να μην έχετε. Το στρες έχει γίνει αναπόφευκτο κομμάτι της ζωής μας. Καθημερινά προσπαθούμε να αντεπεξέλθουμε στις απαιτήσεις του νοικοκυριού μας, της εργασίας εκτός σπιτιού και της ικανοποίησης των αναγκών της οικογένειας και των φιλικών μας προσώπων. Πέρα από όλα αυτά, οι άλλοι περιμένουν από μας να φροντίζουμε την ψυχική και τη σωματική μας υγεία. Η εγκυμοσύνη επιβαρύνει περισσότερο τα πράγματα, καθώς δημιουργεί νέες δυσκολίες για το σώμα μας, μεταβολές στη διάθεση και τις ορμόνες μας, καθώς επίσης οικονομικό άγχος και άλλα πρακτικά προβλήματα λόγω της εισόδου ενός νέου μέλους στην οικογένεια.

Ως γνωστόν, η υγεία μας μπορεί να επηρεαστεί από σύντομα ξεσπάσματα άγχους όταν δεν περιμένουμε παιδί. Ίσως παρατηρήσετε ότι η καρδιά σας χτυπά γρηγορότερα, αισθάνεστε αφηρημένες και ανήσυχες και σας καταβάλλει το άγχος. Το στρες μπορεί να διαταράξει τον ύπνο σας το βράδυ, να σας κόψει την όρεξη ή να την ανοίξει σε μεγάλο βαθμό και να οδηγήσει σε κόπωση, πονοκεφάλους και πόνους στην πλάτη.

Το μακροχρόνιο στρες συνδέεται με πολλά προβλήματα υγείας, όπως υπέρταση, καρδιακές παθήσεις, ανεπαρκή αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος (γεγονός που σας καθιστά πιο επιρρεπείς στις μολύνσεις), κατάθλιψη, άγχος και αύξηση του σωματικού λίπους. Με το χρόνιο στρες γίνεται πολύ εύκολο να παραμερίσουμε τη συνήθεια της υγιεινής διατροφής, να αποφύγουμε την άσκηση και να καταφύγουμε στο τσιγάρο και το ποτό προκειμένου να νιώσουμε καλύτερα βραχυπρόθεσμα χαράζοντας το δρόμο για περισσότερα προβλήματα.

Πολλές γυναίκες αναρωτιούνται αν το στρες θα έχει αντίκτυπο στην εγκυμοσύνη τους. Το έντονο στρες συνδέεται με το αυξημένο ποσοστό πρόωρων τοκετών, όπως και με τη γέννηση ελλιποβαρών μωρών. Μια έρευνα σε γυναίκες με έντονο στρες κατά τη διάρκεια της κύησης κατέγραψε υψηλότερα επίπεδα μίας ορμόνης που αποτελεί σημαντικό ρυθμιστικό παράγοντα της αγχογόνου αντίδρασης του σώματος. Είναι πιθανό η ορμόνη αυτή να προκαλέσει συστολές της μήτρας καταλήγοντας σε υψηλότερα ποσοστά πρόωρου τοκετού. Άλλος ένα παράγοντας ανησυχίας είναι ότι η ορμόνη νορεπινεφρίνη που έχει σχέση με το στρες ενδέχεται να οδηγήσει σε συστολή των αιμοφόρων αγγείων που εφοδιάζουν με αίμα τη μήτρα, με αποτέλεσμα τη μειωμένη κυκλοφορία αίματος προς τον πλακούντα και τη μείωση των θρεπτικών ουσιών που λαμβάνει το μωρό. Το γεγονός αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ελλιποβαρή μωρά με το τέλος της κύησης. Το στρες πιθανόν συνδέεται με την αύξηση των ποσοστών της προεκλαμψίας και των αποβολών.

Κι ενώ το στρες έχει μπει για τα καλά στη ζωή μας, ο τρόπος που το αντιμετωπίζουμε μπορεί να έχει τεράστιο αντίκτυπο στην ποιότητα της υγείας μας. Μια έρευνα του ιδρύματος March of Dimes το 1999 έδειξε ότι υπάρχει σχέση μεταξύ της αισιοδοξίας και της διάρκειας της κύησης. Οι γυναίκες που είναι αισιόδοξες είχαν λιγότερες πιθανότητες να κυοφορήσουν πρόωρα και να γεννήσουν ελλιποβαρή μωρά. Έτσι, μαθαίνοντας κάποιους τρόπους με τους οποίους θα περιορίσετε και θα διαχειριστείτε το στρες στη ζωή σας ίσως οδηγήσει τελικά σε μια υγιέστερη εγκυμοσύνη.

Η κύηση είναι η ιδανική περίοδος για να εστιάσετε στην επίτευξη ισορροπίας στη ζωή σας. Επιτρέψτε στον εαυτό σας να ξαναρχίσει και φανταστείτε με ποιους τρόπους θα δημιουργήσετε ένα υγιέστερο τρόπο ζωής.

1. Περιορίστε το στρες όποτε μπορείτε. Αυτό ίσως σημαίνει ότι θα αλλάξετε το πρόγραμμά σας έτσι ώστε να αποφεύγετε τις ώρες που έχει μεγάλη κίνηση στο δρόμο ή ότι ακούτε χαλαρωτική μουσική ή μαγνητοφωνημένα βιβλία στο αυτοκίνητο ώστε να διευκολύνετε κάπως την παραμονή σας στο μποτιλιάρισμα. Ίσως θελήσετε να περιορίσετε τον όγκο των ειδήσεων που διαβάζετε, παρακολουθείτε ή ακούτε κάθε εβδομάδα και ίσως σας βοηθήσει να αποφεύγετε ορισμένους ανθρώπους ή καταστάσεις που κατά κάποιο τρόπο αυξάνουν το στρες ή τις ευθύνες σας. Μερικές φορές δεν είναι κακό να λέτε όχι.

2. Κάνετε συνετές επιλογές σχετικά με τη διατροφή σας.. Η κατανάλωση υγιεινών τροφών και άφθονου νερού έχει μεγάλη σημασία για την καλή σας κατάσταση, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της κύησης. Πρέπει να τρώτε τροφές ολικής άλεσης, άφθονα φρέσκα φρούτα και λαχανικά, άπαχο κρέας, φυτικές πρωτεΐνες και γαλακτοκομικά προϊόντα. Αποφύγετε το γρήγορο και πρόχειρο φαγητό όποτε μπορείτε και πάρτε μαζί σας μερικά υγιεινά σνακ όταν βρίσκεστε εκτός σπιτιού, π.χ. λαχανικά και τυρί, ξηρούς καρπούς και φρούτα ή κάποιο σνακ που χαρίζει ενέργεια. Προσπαθήστε να παίρνετε τουλάχιστον πέντε μικρά γεύματα την ημέρα και σιγουρευτείτε ότι σε αυτά περιλαμβάνεται και το πρωινό.

3. Μην καπνίζετε, μην πίνετε και μην κάνετε χρήση παράνομων ουσιών. Δεν πρέπει να καταναλώνετε καμία από αυτές τις ουσίες κατά τη διάρκεια της κύησης, καθώς θέτουν σε κίνδυνο εσάς και την υγεία του μωρού σας. Αν αισθάνεστε ότι έχετε εθιστεί σε οποιαδήποτε ουσία, ήρθε η ώρα να ζητήσετε βοήθεια.

4. Η σωματική άσκηση κάνει θαύματα. Η άσκηση αυξάνει την ποσότητα των χημικών ουσιών σεροτονίνης και ενδορφίνης που βελτιώνουν τη διάθεση και μειώνει τις ορμόνες του στρες. Έτσι, η γυμναστική θα σας βοηθήσει να έχετε καλή διάθεση καθημερινά. Αν ο γιατρός σας επιτρέπει να γυμνάζεστε κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, προσπαθήστε να ενσωματώσετε κάποιο είδος άσκησης στην καθημερινότητά σας. Τις μέρες που έχετε πολλή δουλειά, σιγουρευτείτε ότι θα περπατήσετε τουλάχιστον 20-30 λεπτά, κατά προτίμηση στον καθαρό αέρα. Όποτε μπορείτε, χρησιμοποιήστε το ποδήλατο για να κάνετε τις διάφορες μικροδουλειές κοντά στο σπίτι.

5. Προσπαθήστε να κοιμάστε αρκετά. Οι λίγες ώρες ύπνου έχουν ως αποτέλεσμα να αυξηθούν τα επίπεδα κορτιζόλης (ορμόνη που ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για το στρες), όπως και οι αγχογόνες αντιδράσεις του σώματός σας. Πρέπει να κοιμάστε τουλάχιστον οχτώ ώρες το βράδυ και να βρείτε λίγο χρόνο για να ξεκουραστείτε κατά τη διάρκεια της ημέρας αν το έχετε ανάγκη. Μια ώρα προτού πέσετε για ύπνο, ασχοληθείτε με κάτι χαλαρωτικό, π.χ. διαβάστε κάτι, γράψτε στο ημερολόγιό σας, κάντε ένα ζεστό μπάνιο ή ακούστε μουσική.

6. Ενημερωθείτε σχετικά με την εγκυμοσύνη. Αν μια από τις κυριότερες ανησυχίες σας είναι αυτή καθαυτή η κύηση ή ο τοκετός, υπάρχουν άφθονες πηγές ενημέρωσης. Ήδη, το γεγονός ότι επισκεφθήκατε αυτή την ιστοσελίδα είναι μια καλή αρχή. Κατά τις επισκέψεις σας στο γιατρό μπορείτε να του κάνετε διάφορες ερωτήσεις (σημειώστε τις προκαταβολικά), διαβάστε σχετικά βιβλία και παρακολουθήστε κάποια εκπαιδευτικά μαθήματα για το θέμα. Το στρες σας μπορεί να περιοριστεί σημαντικά με το να απαντηθούν οι ερωτήσεις σας και να αντιμετωπιστούν οι φόβοι σας.

7. Μάθετε να χαλαρώνετε. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους μπορείτε να εξουδετερώσετε τις συνέπειες του στρες καθημερινά, όπως η γιόγκα, ο διαλογισμός, το μασάζ, η υπνοθεραπεία και η βιοανάδραση. Μια καλή αρχή είναι να βρείτε λίγο χρόνο για να χαλαρώσετε και να εστιάσετε στην αναπνοή σας για δέκα λεπτά καθημερινά. Το μεγάλο πλεονέκτημα καθεμιάς από αυτές τις προσεγγίσεις είναι ότι μπορείτε να εφαρμόσετε τις τεχνικές που μαθαίνετε κατά τον τοκετό. Ο περιορισμός του στρες κατά τη διάρκεια του τοκετού μπορεί να περιορίσει τον πόνο που προκαλείται από τις συστολές της μήτρας. Παρακολουθήστε σχετικά μαθήματα ή αναζητήστε σχετικά βιβλία ή βιντεοκασέτες. Ο γιατρός σας ίσως σας βοηθήσει κι αυτός με τη σειρά του με μερικές προτάσεις και υποδείξεις.

8. Ζητήστε υποστήριξη. Κανείς δεν περιμένει από εσάς να τα περάσετε όλα μόνες. Ζητήστε την υποστήριξη του συντρόφου, των φίλων και της οικογένειάς σας. Αν υπάρχει έλλειψη υποστήριξης ή σοβαρά οικογενειακά προβλήματα, απευθυνθείτε σε ένα ψυχολόγο. Η οπτική γωνία ενός άλλου ατόμου για την κατάστασή σας μπορεί να σας βοηθήσει να βρείτε λύσεις στις οποίες δεν θα καταλήγατε από μόνη σας.

Φυσικά, στόχος όλων αυτών είναι να δημιουργήσετε μια ζωή στα πλαίσια της οποίας θα αισθάνεστε ολοκληρωμένη στο σπίτι και στη δουλειά, θα απολαμβάνετε τη σχέση σας με τους φίλους και την οικογένειά σας και θα επιδιώκετε ενεργά έναν υγιή τρόπο ζωής. Η προσπάθεια διαχείρισης του άγχους και επίτευξης ισορροπίας στην πολυάσχολη ζωή σας όχι μόνο θα σας βοηθήσει στην εγκυμοσύνη, αλλά θα κάνει και τη μητρότητα μια πολύ πιο απολαυστική εμπειρία.

Laura E. Stachel M.D.